De Mekkaanse en de Medinese verzen                                                                                           

De Moslims begonnen zwak en zonder macht in Mekka, en  nu hebben ze het in een paar jaar voor elkaar gekregen om alle stammen van Arabië te verenigen in de aanbidding van Allah. Het keerpunt in deze periode was de hijrah van de Profeet (sallalahu alayhi wa salam) van Mekka naar Madeenah. Het was na de hijrah dat de Moslims eindelijk een staat hadden waarin ze hun religie zonder vrees konden praktiseren. Daarom is het niet verrassend te zien dat de Qur’aan voorzag in de specifieke behoeften van de Moslims in Madeenah, op een andere manier dan in Mekka het geval was geweest. Er is een opvallend verschil in de versinhoud, de stijl en syntaxis van deze twee perioden, die de verschillende omstandigheden waarin de Moslims zich bevonden reflecteren. In dit thema is het onderwerp de mekkaanse en medinese verzen.

De Qur’aan is in zo’n mate behouden dat ongeëvenaard is door geen enkel ander boek. Dit is geen verrassing voor een Moslim, want Allah Zelf heeft beloofd het te bewaken. De Qur’aan zegt: Voorwaar, Wij zijn het Die de Vermaning (de Kuran) hebben neergezonden. En voorwaar, Wij zijn daarover zeker de Wakers.(15;9)

De Qur’aan is zo zorgvuldig bewaard dat niet alleen de eigenlijke tekst bewaard is gebleven, maar ook alle overleverde kennis die nodig is om het te begrijpen. Onder deze aspecten valt de wetenschap die  de verzen en soorahs categoriseert die mekkaans zijn en die medinees zijn.  

De Profeet (sallalahu alayhi wa salam) heeft niet specifiek opgemerkt of een vers mekkaans of medinees was, maar de Metgezellen begrepen het belang van dit onderwerp en bewaarden de kennis ervan zorgvuldig, en het is essentieel om de Qur’aan te begrijpen. Ibn Mas’ood zei: “Ik zweer bij Allah naast wie er geen God is dan hij, er is geen Soorah in de Qur’aan of ik weet waar het werd geopenbaard. En er is geen enkel vers in de Qur’aan of ik weet de reden achter de openbaring van dit vers. En als er iemand was die meer over de Qur’aan weet dan ik, en het was mogelijk voor mij om hem te bereiken, dan zou ik naar hem toe rijden (op mijn kameel), om zijn kennis te verkrijgen.” (overleverd door al-Bukharee)

Het is vanwege dit enthousiasme van de Metgezellen dat alle externe informatie betreffende de openbaring van een vers werd bewaard. De geleerde Aboo bakr al-Baaqillaanee zei:
“Dit (behouden) is gebaseerd op een sterk enthousiasme van de Metgezellen en Opvolgers. Net zoals de studenten (van een bepaalde geleerde) de werken van hun leraar volgen, en zijn lessen en boeken memoriseren, en bijhouden wat hij als eerste en wat hij als laatste heeft geschreven, zo werd ook de Qur’aan behouden – in feite in nog grotere mate, want het verlangen om het te doen was nog sterker.

Dus het is niet ongewoon dat een metgezel externe informatie vertelt over de openbaring van een vers – informatie die op het eerste gezicht irrelevant kan lijken. Zo’n informatie bevat de tijd en plaats van openbaring, en soms zelfs de omstandigheden waarin de Profeet (sallalahu alayhi wa salam) zich bevond. Bijvoorbeeld, al-Bukhaaree overleverd dat  het vers

En (ook) tegenover de drie die waren achtergebleven totdat de aarde met (al) haar wijdsheid, voor hen te nauw werd en zij benauwdheid voelden en zij ervan overtuigd waren dat er geen toevluchtsoord was tegen de (bestraffing van) Allah, behalve bij Hem. Daarna aanvaardde Hij hun berouw opdat zij berouwvol zouden blijven. Voorwaar, Allah, Hij is Vergevensgezind, Meest Barmhartig. (9:118)

 werd geopenbaard in Tabook gedurende het laatste derde deel van de nacht, toen de Profeet (sallalahu alayhi wa salam met Umm Salamah was. Ibn Mas’ood zei, “Op een keer waren we met de Profeet (sallalahu alayhi wa salam) in een van de grotten van Mina toen Allah openbaarde:

“Bij de met goedheid gezondenen.”( 77; 1)
en het vers

O Boodschapper! Verkondig wat jou van jouw Heer neergezonden is. En indien jij dat niet doet, dan heb jij Zijn Boodschap niet verkondigd. En Allah zal jou tegen de mensen beschermen. Voorwaar, Allah leidt het ongelovige volk niet. (5;67)
het werd ’s nachts geopenbaard toen de Profeet (sallalahu alayhi wa salam) zich in een tent bevond, omringd door bewakers.’ Toen Allah dit vers openbaarde, tilde de Profeet (sallalahu alayhi wa salam) de bedekking van de tent op en zei tegen zijn bewakers: “O mensen! Jullie kunnen gaan, want Allah heeft beloofd mij te beschermen.” Hierna nam de Profeet (sallalahu alayhi wa salam) nooit meer bewakers.”

Ten eerste, is het essentieel om de definitie van mekkaanse en medinese verzen te bespreken.  

De definitie van Mekkaans en Medinees
Er zijn drie methodes waarmee de Mekkaanse en Medinese openbaringen worden gedefinieerd.
De eerste definitie berust op de tijd van de openbaring, waarbij de hijrah van de Profeet (sallalahu alayhi wa salam) als punt van scheiding wordt genomen. Volgens deze definitie, wanneer een vers geopenbaard is voor de hijrah, dan wordt het beschouwd als een Mekkaans vers, en als het geopenbaard is na de hijrah, dan wordt het beschouwd als medinees. Deze definitie gaat niet in op de eigenlijke plaats van openbaring. Daarom, worden de verzen die geopenbaard zijn bij de Vaarwel Pelgrimage (8. A.H), of de verovering van Mekka (10 AH) door deze definitie als Medinees beschouwd, ook al was de eigenlijke plaats van openbaring Mekka. Het criteria voor deze definitie is, nogmaals, de tijd van openbaring, niet de plaats. Dit is de sterkste van de drie definities, aangezien het de meest nuttige is, en deze definitie wordt daardoor op de eerste plaats gebruikt door de geleerden van Islaam.  

De tweede definitie betreft de plaats waar het vers werd geopenbaard. Als een vers in Medina werd geopenbaard, dan is het medinees, en als het in Mekka werd geopenbaard, dan is het Mekkaans. Daarom worden de verzen die in Mekka zijn geopenbaard gedurende de Afscheids Pelgrimage beschouwd als Mekkaans, ook al werden ze na de hijrah geopenbaard. Het criterium hier is niet de tijd van de openbaring, zoals in de eerste definitie, maar de plaats van openbaring. Een gebrek in deze definitie is dat de verzen die noch in Mekka noch in Medina geopenbaard zijn (bijvoorbeeld de verzen geopenbaard in Tabook), niet geclassificeerd zouden worden als ofwel mekkaans of medinees, aangezien deze definitie zulke verzen niet in zijn classificatie schema kan opnemen.

De derde definitie hangt af aan wie het vers gericht is. Wanneer het vers bedoeld is voor de Quraysh en de polytheïsten van Mekka, dan wordt het als Mekkaans beschouwd, en als het vers gericht is aan de Moslims of de hypocrieten in Medina, dan wordt het als Medinees beschouwd. Een van de tekortkomingen van deze definitie is dat er vele verzen in de Koran zijn waar de geadresseerden niet specifiek Mekkaans of Medinees zijn. Soms richt de Koran zich tot een specifieke groep mensen, zoals de Mensen van het Boek, en op andere momenten richt het zich tot de gehele schepping.  

Het is ook mogelijk om deze drie definities te combineren wanneer men een vers of soorah behandelt door te zeggen, bijvoorbeeld, dat het vers medinees is betreffende de tijd en plaats, maar mekkaans met betrekking tot aan wie het is gericht. Een voorbeeld hiervan is Soorah ar-Ra’ad, die na de hijrah in Medina werd geopenbaard, maar het is gericht aan de polytheïsten van Mekka. 

Het moet ook opgemerkt worden dat bepaalde moderne auteurs de Mekkaanse en medinese periodes in drie fases hebben verdeeld: de vroege, middelste en late openbaringen. Zij proberen dan te laten zien dat ieder van deze drie fases een unieke stijl en specifiek onderwerp heeft. Ondanks de vindingrijkheid van deze definitie, lijkt er niet een duidelijke scheidingslijn te zijn die deze drie fases van elkaar onderscheid. 

Bron: Introduction to sciences of the Qur' aan
Abu Ammaar Yaasir Qaadhi
Vertaald uit het Engels door Amal
Moge Allah mij vergeven voor het maken van eventuele vertaalfouten, ameen